Van zorgen over de toekomst naar zorgen voor de toekomst: daar zijn draagvlak én actie voor nodig op alle beleidsniveaus. In deze stad, in Nederland en internationaal. Als kennisinstituut draagt Amsterdam UMC aan die beweging bij. Door wetenschappelijke inzichten over gezondheid te delen, door de maatschappelijke bewustwording te vergroten en door (samen) te werken aan praktische oplossingen.
Klik op de boomringen om te zien welke stappen al zijn gezet.
Amsterdam UMC richt zich niet alleen op de patiënten van vandaag. We richten ons ook op de bredere bevolking nu en in de toekomst om te voorkomen dat deze mensen patiënten worden.
Het is onze ambitie om een bijdrage te leveren aan de transitie naar een gezonde, duurzame toekomst. Om een omgeving te creëren waarin iedereen zich volledig kan ontwikkelen. Daar is kennis voor nodig over hoe we toekomstige generaties kunnen meenemen in ons beleid en onze acties van vandaag. Die kennis willen wij genereren en delen met zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers en het brede publiek. En we willen die kennis actief inzetten om impact te hebben op de samenleving, nu en in de toekomst.
Goede regionale samenwerking is essentieel voor toegankelijke, betaalbare, duurzame en hoogkwalitatieve gezondheidszorg. Amsterdam UMC werkt daarom intensief samen met andere zorgaanbieders, met gemeenten en maatschappelijke organisaties, in netwerken en strategische allianties.
’Dat betekent dat we altijd het belang van ‘de ander’ meewegen: mensen ergens anders in het land of de wereld of toekomstige generaties’
State of the Region 2023: speech Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam
Die samenwerkingen gaan niet alleen over: goede zorg leveren aan de patiënten van vandaag. Het gaat ook over: voorkómen dat mensen zorg nodig hebben. Als deel van die maatschappelijke missie werkt Amsterdam UMC samen met onder andere de gemeente Amsterdam en de GGD.
’Waar je wieg staat, zou niet mogen uitmaken voor je gezondheid. Maar dat doet het wel. Daarom zetten wij alles op alles om die verschillen te verkleinen.’
Hans van Goudoever, kinderarts en voorzitter raad van bestuur Amsterdam UMC
Hoe draagt Amsterdam UMC hieraan bij?
Amsterdam UMC werkt samen met de GGD Amsterdam in het kader van Kansrijke Start. Als onderdeel daarvan betalen gezinnen die het financieel moeilijk hebben geen eigen bijdrage voor kraamzorg. In een aanvullende pilot krijgen gezinnen met kinderen in de eerste 1000 levensdagen voorrang bij de schuldhulpverlening. Beide zijn voorbeelden van maatregelen die kunnen bijdragen aan een gezonde en veilige start van kinderen, en vergen goede samenwerking tussen het sociale en het medische domein.
In een bijeenkomst met wethouder Alexander Scholtes deelde Roseboom deze inzichten over het belang van de eerste 1000 dagen en Kansrijke Start. Daarbij presenteerde onderzoeker Wilma Waterlander van Amsterdam UMC het onderzoek van haar en haar team naar het (on)gezonde voedselaanbod in Amsterdamse supermarkten. Tevens vertelde onderzoeker Coosje Dijkstra over haar onderzoek naar wat jonge ouders in Amsterdam Nieuw-West nodig hebben om hun kind een gezonde start te geven.
"Gezonde keuzes maken, moet je ook mogelijk gemaakt worden", zegt Waterlander. "In het preventiebeleid moeten we de focus verleggen van het individu naar de omgeving en naar het systeem dat een ongezonde omgeving creëert."
Kinderarts-intensivist Berber Kapitein van het Emma Kinderziekenhuis van Amsterdam UMC deed onderzoek naar de leefomstandigheden van kinderen met ernstige astma. Zij blijken opvallend vaak uit gezinnen met lage inkomens te komen, een migratieachtergrond te hebben of te wonen in een huurhuis. Kapitein pleit er daarom voor om bij de behandeling van deze kinderen niet alleen naar medicijnen te kijken maar ook naar de leefomstandigheden, om zo meer maatwerk te leveren. Bewustwording van de risico’s die astma kunnen veroorzaken of verergeren, onder artsen én beleidsmakers, is daar een belangrijk onderdeel van.
De ontwikkelingen op het gebied van brede welvaart – of: kwaliteit van leven – en de Sustainable Development Goals worden jaarlijks gemonitord door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In de meest recente monitor (over 2024) is de conclusie dat brede welvaart ‘hier en nu’ al jarenlang en steeds meer ten koste gaat van de mogelijkheden voor volgende generaties in Nederland en elders in de wereld. Als de huidige ontwikkelingen zo doorgaan, wacht de volgende generatie een lagere brede welvaart.
(Monitor Brede Welvaart en de SDG’s 2024 , CBS, 2025).
’Er is dringend behoefte aan concrete wetenschappelijke inzichten, aan tools om kosten en baten op de lange termijn te evalueren, en aan samenwerking tussen wetenschap, beleid en maatschappij om de papieren afspraken in praktijk te brengen.’
Sandra Pellegrom, nationaal SDG-coördinator (2019-2024)
Op het gebied van gezondheid staat Nederland voor grote uitdagingen. We leven gemiddeld steeds langer maar daardoor ook meer jaren met ziekte. Gezondheidsverschillen groeien en zelfs binnen dit kleine land maakt het uit waar je wieg stond voor je kansen later in het leven. Milieu en klimaatverandering beïnvloeden onze gezondheid. Steeds meer zorg moet door steeds minder mensen worden geboden. Anderzijds is de zorgsector zelf verantwoordelijk voor ongeveer 7 procent van de nationale CO2-voetafdruk, en voor 4 procent van het afval en 13 procent van het grondstoffengebruik in Nederland. Om die vicieuze cirkel van vervuiling - negatieve gezondheidseffecten - behoefte aan medische zorg - onbedoelde vervuiling door de zorgsector te doorbreken, zijn investeringen in duurzame zorg nodig.
De universitair medische centra bundelen in UMCNL (voorheen NFU) hun kennis en innovatiekracht om die maatschappelijke uitdagingen gezamenlijk en met partners aan te gaan, voor huidige en toekomstige generaties.
Zo hebben de academische centra samen met partners in de zorg de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 ondertekend. Daarin hebben zij afspraken gemaakt voor resultaatgerichte actie op 5 hoofdthema’s voor groene en klimaatgerichte zorg in de periode 2023 tot en met 2026.
Mark Monsma, directeur van De Gezonde Generatie
’Ieder kind verdient een gezonde toekomst. Waar je wieg ook staat, wat je ouders ook verdienen en welke opleiding iemand ook heeft. In Nederland is dit nu helaas niet zo. We weten inmiddels dat de omgeving een enorme invloed heeft op de keuzes die we zelf maken. Investeren in een gezonde omgeving en een kansrijke start voor ieder kind is daarom cruciaal. Niet alleen voor ieders gezondheid, maar ook om de druk op onze gezondheidszorg te verlichten en onze economie draaiende te houden, want daarvoor is iedereen nodig. Het advies en de oproep van de SER onderschrijven we dan ook ten zeerste. Het is cruciaal dat politici kiezen voor gezonde toekomstige generaties.’
Hoe draagt Amsterdam UMC hieraan bij?
In A Healthy Future for All, de strategie voor de periode tot 2030, zet Amsterdam UMC uitdrukkelijk in op publieke gezondheid, het verkleinen van gezondheidsverschillen, maatschappelijke impact en verduurzaming.
Het Centrum voor Duurzame Zorg (CvDZ) coördineert en begeleidt alle duurzame initiatieven in Amsterdam UMC. Bijvoorbeeld op het gebied van verduurzaming van gebouwen, vervangen van wegwerp- door herbruikbare producten en het tegengaan van medicijnverspilling. Het CvDZ wisselt kennis uit met andere Nederlandse instellingen en initiatieven op het gebied van groene zorg. Intern zet het CvDZ in op bewustwording en praktische ondersteuning van de (inmiddels meer dan 70) Green Teams die op hun eigen afdeling met duurzaamheidsinitiatieven aan de slag gaan.
Tessa Roseboom, Commissaris voor Toekomstige Generaties bij Amsterdam UMC, heeft op basis van haar onderzoek en de kennissynthese van onderzoek naar de eerste 1000 dagen van het leven het landelijk programma Kansrijke Start van het ministerie van VWS mee geïnitieerd en geschreven. Het resultaat: in elke Nederlandse gemeente bouwt een netwerk van professionals en organisaties aan een coalitie voor een goede start voor ieder kind. Roseboom begeleidde de landelijke coalitie Kansrijke Start en adviseerde het RIVM over de monitoring van Kansrijke Start. De lessen die geleerd werden uit het programma neemt zij mee in het bouwen van landelijke, Europese en wereldwijde coalities die investeren in gezonde toekomstige generaties.
Nooit eerder leefden in Europa zoveel generaties tegelijk. Hoe neem je de belangen van al deze én toekomstige generaties mee in beleid en wetgeving? Hiervoor heeft de Europese Commissie een burgerberaad gehouden. Deelnemers uit de hele Europese Unie konden meepraten over onderwerpen als gezondheidszorg en onderwijs, sociale cohesie, democratie en duurzaamheid. Dit was de opmaat naar de Strategy on Intergenerational Fairness (maart 2026), ontwikkeld door het team van Glenn Micallef. Hij is de allereerste EU-commissaris van Intergenerationele rechtvaardigheid. Zijn opdracht is niet aan één directoraat-generaal verbonden maar overstijgt juist alle domeinen.
’Brede samenwerking is nodig: tussen de directies-generaal, onderzoekers, jongeren en creatieven. We moeten burgerberaden en intergenerationele dialogen inzetten voor meer aanpassingsvermogen en inclusiviteit.’
Hoe draagt Amsterdam UMC hieraan bij?
’Dit is de allereerste keer dat zo veel landen op het hoogste politieke niveau zich ertoe verbinden om de belangen van toekomstige generaties mee te wegen in hun beleid en besluitvorming.’
Amsterdam UMC heeft als eerste organisatie in Nederland een Commissaris voor Toekomstige Generaties aangesteld: Tessa Roseboom. Bij de Summit of the Future van de Verenigde Naties in New York (2024), waar de UN Declaration for Future Generations werd getekend, deelde zij haar visie op die opdracht:
“Als we willen zorgen voor gezonde toekomstige generaties, dan moeten we nu zorgen voor een gezonde omgeving waarin die toekomstige generaties kunnen opgroeien. Dat betekent veel meer inzetten op preventie en ervoor zorgen dat mensen een eerlijke kans krijgen om in een gezonde en veilige omgeving op te groeien. Investeren in menselijk potentieel vanaf het allerprilste begin is vanuit humanitair en economisch perspectief de slimste investering die we kunnen doen.”
Hoe kan de UN Declaration on Future Generations vertaald worden naar beleid en praktijk? Dat was de centrale vraag tijdens de inspirerende rondetafeldiscussie die Amsterdam UMC tijdens de ToekomstTiendaagse organiseerde voor (internationale) wetenschappers, politici, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties (19 juni 2025). Lees hier de samenvatting van deze bijeenkomst.
Van zorgen over de toekomst naar zorgen voor de toekomst: daar zijn draagvlak én actie voor nodig op alle beleidsniveaus. In deze stad, in Nederland en internationaal. Als kennisinstituut draagt Amsterdam UMC aan die beweging bij. Door wetenschappelijke inzichten over gezondheid te delen, door de maatschappelijke bewustwording te vergroten en door (samen) te werken aan praktische oplossingen.
Klik op de boomringen om te zien welke stappen al zijn gezet.
Amsterdam UMC richt zich niet alleen op de patiënten van vandaag. We richten ons ook op de bredere bevolking nu en in de toekomst om te voorkomen dat deze mensen patiënten worden.
Het is onze ambitie om een bijdrage te leveren aan de transitie naar een gezonde, duurzame toekomst. Om een omgeving te creëren waarin iedereen zich volledig kan ontwikkelen. Daar is kennis voor nodig over hoe we toekomstige generaties kunnen meenemen in ons beleid en onze acties van vandaag. Die kennis willen wij genereren en delen met zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers en het brede publiek. En we willen die kennis actief inzetten om impact te hebben op de samenleving, nu en in de toekomst.
Kinderarts-intensivist Berber Kapitein van het Emma Kinderziekenhuis van Amsterdam UMC deed onderzoek naar de leefomstandigheden van kinderen met ernstige astma. Zij blijken opvallend vaak uit gezinnen met lage inkomens te komen, een migratieachtergrond te hebben of te wonen in een huurhuis. Kapitein pleit er daarom voor om bij de behandeling van deze kinderen niet alleen naar medicijnen te kijken maar ook naar de leefomstandigheden, om zo meer maatwerk te leveren. Bewustwording van de risico’s die astma kunnen veroorzaken of verergeren, onder artsen én beleidsmakers, is daar een belangrijk onderdeel van.
In een bijeenkomst met wethouder Alexander Scholtes deelde Roseboom deze inzichten over het belang van de eerste 1000 dagen en Kansrijke Start. Daarbij presenteerde onderzoeker Wilma Waterlander van Amsterdam UMC het onderzoek van haar en haar team naar het (on)gezonde voedselaanbod in Amsterdamse supermarkten. Tevens vertelde onderzoeker Coosje Dijkstra over haar onderzoek naar wat jonge ouders in Amsterdam Nieuw-West nodig hebben om hun kind een gezonde start te geven.
"Gezonde keuzes maken, moet je ook mogelijk gemaakt worden", zegt Waterlander. "In het preventiebeleid moeten we de focus verleggen van het individu naar de omgeving en naar het systeem dat een ongezonde omgeving creëert."
Amsterdam UMC werkt samen met de GGD Amsterdam in het kader van Kansrijke Start. Als onderdeel daarvan betalen gezinnen die het financieel moeilijk hebben geen eigen bijdrage voor kraamzorg. In een aanvullende pilot krijgen gezinnen met kinderen in de eerste 1000 levensdagen voorrang bij de schuldhulpverlening. Beide zijn voorbeelden van maatregelen die kunnen bijdragen aan een gezonde en veilige start van kinderen, en vergen goede samenwerking tussen het sociale en het medische domein.
Hoe draagt Amsterdam UMC hieraan bij?
Die samenwerkingen gaan niet alleen over: goede zorg leveren aan de patiënten van vandaag. Het gaat ook over: voorkómen dat mensen zorg nodig hebben. Als deel van die maatschappelijke missie werkt Amsterdam UMC samen met onder andere de gemeente Amsterdam en de GGD.
’Waar je wieg staat, zou niet mogen uitmaken voor je gezondheid. Maar dat doet het wel. Daarom zetten wij alles op alles om die verschillen te verkleinen.’
Hans van Goudoever, kinderarts en voorzitter raad van bestuur Amsterdam UMC
’Dat betekent dat we altijd het belang van ‘de ander’ meewegen: mensen ergens anders in het land of de wereld of toekomstige generaties’
State of the Region 2023: speech Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam
Goede regionale samenwerking is essentieel voor toegankelijke, betaalbare, duurzame en hoogkwalitatieve gezondheidszorg. Amsterdam UMC werkt daarom intensief samen met andere zorgaanbieders, met gemeenten en maatschappelijke organisaties, in netwerken en strategische allianties.
Tessa Roseboom, Commissaris voor Toekomstige Generaties bij Amsterdam UMC, heeft op basis van haar onderzoek en de kennissynthese van onderzoek naar de eerste 1000 dagen van het leven het landelijk programma Kansrijke Start van het ministerie van VWS mee geïnitieerd en geschreven. Het resultaat: in elke Nederlandse gemeente bouwt een netwerk van professionals en organisaties aan een coalitie voor een goede start voor ieder kind. Roseboom begeleidde de landelijke coalitie Kansrijke Start en adviseerde het RIVM over de monitoring van Kansrijke Start. De lessen die geleerd werden uit het programma neemt zij mee in het bouwen van landelijke, Europese en wereldwijde coalities die investeren in gezonde toekomstige generaties.
Het Centrum voor Duurzame Zorg (CvDZ) coördineert en begeleidt alle duurzame initiatieven in Amsterdam UMC. Bijvoorbeeld op het gebied van verduurzaming van gebouwen, vervangen van wegwerp- door herbruikbare producten en het tegengaan van medicijnverspilling. Het CvDZ wisselt kennis uit met andere Nederlandse instellingen en initiatieven op het gebied van groene zorg. Intern zet het CvDZ in op bewustwording en praktische ondersteuning van de (inmiddels meer dan 70) Green Teams die op hun eigen afdeling met duurzaamheidsinitiatieven aan de slag gaan.
In A Healthy Future for All, de strategie voor de periode tot 2030, zet Amsterdam UMC uitdrukkelijk in op publieke gezondheid, het verkleinen van gezondheidsverschillen, maatschappelijke impact en verduurzaming.
Hoe draagt Amsterdam UMC hieraan bij?
Mark Monsma, directeur van De Gezonde Generatie
’Ieder kind verdient een gezonde toekomst. Waar je wieg ook staat, wat je ouders ook verdienen en welke opleiding iemand ook heeft. In Nederland is dit nu helaas niet zo. We weten inmiddels dat de omgeving een enorme invloed heeft op de keuzes die we zelf maken. Investeren in een gezonde omgeving en een kansrijke start voor ieder kind is daarom cruciaal. Niet alleen voor ieders gezondheid, maar ook om de druk op onze gezondheidszorg te verlichten en onze economie draaiende te houden, want daarvoor is iedereen nodig. Het advies en de oproep van de SER onderschrijven we dan ook ten zeerste. Het is cruciaal dat politici kiezen voor gezonde toekomstige generaties.’
Op het gebied van gezondheid staat Nederland voor grote uitdagingen. We leven gemiddeld steeds langer maar daardoor ook meer jaren met ziekte. Gezondheidsverschillen groeien en zelfs binnen dit kleine land maakt het uit waar je wieg stond voor je kansen later in het leven. Milieu en klimaatverandering beïnvloeden onze gezondheid. Steeds meer zorg moet door steeds minder mensen worden geboden. Anderzijds is de zorgsector zelf verantwoordelijk voor ongeveer 7 procent van de nationale CO2-voetafdruk, en voor 4 procent van het afval en 13 procent van het grondstoffengebruik in Nederland. Om die vicieuze cirkel van vervuiling - negatieve gezondheidseffecten - behoefte aan medische zorg - onbedoelde vervuiling door de zorgsector te doorbreken, zijn investeringen in duurzame zorg nodig.
De universitair medische centra bundelen in UMCNL (voorheen NFU) hun kennis en innovatiekracht om die maatschappelijke uitdagingen gezamenlijk en met partners aan te gaan, voor huidige en toekomstige generaties.
Zo hebben de academische centra samen met partners in de zorg de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 ondertekend. Daarin hebben zij afspraken gemaakt voor resultaatgerichte actie op 5 hoofdthema’s voor groene en klimaatgerichte zorg in de periode 2023 tot en met 2026.
’Er is dringend behoefte aan concrete wetenschappelijke inzichten, aan tools om kosten en baten op de lange termijn te evalueren, en aan samenwerking tussen wetenschap, beleid en maatschappij om de papieren afspraken in praktijk te brengen.’
Sandra Pellegrom, nationaal SDG-coördinator (2019-2024)
De ontwikkelingen op het gebied van brede welvaart – of: kwaliteit van leven – en de Sustainable Development Goals worden jaarlijks gemonitord door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In de meest recente monitor (over 2024) is de conclusie dat brede welvaart ‘hier en nu’ al jarenlang en steeds meer ten koste gaat van de mogelijkheden voor volgende generaties in Nederland en elders in de wereld. Als de huidige ontwikkelingen zo doorgaan, wacht de volgende generatie een lagere brede welvaart.
(Monitor Brede Welvaart en de SDG’s 2024 , CBS, 2025).
Hoe draagt Amsterdam UMC hieraan bij?
’Brede samenwerking is nodig: tussen de directies-generaal, onderzoekers, jongeren en creatieven. We moeten burgerberaden en intergenerationele dialogen inzetten voor meer aanpassingsvermogen en inclusiviteit.’
Nooit eerder leefden in Europa zoveel generaties tegelijk. Hoe neem je de belangen van al deze én toekomstige generaties mee in beleid en wetgeving? Hiervoor heeft de Europese Commissie een burgerberaad gehouden. Deelnemers uit de hele Europese Unie konden meepraten over onderwerpen als gezondheidszorg en onderwijs, sociale cohesie, democratie en duurzaamheid. Dit was de opmaat naar de Strategy on Intergenerational Fairness (maart 2026), ontwikkeld door het team van Glenn Micallef. Hij is de allereerste EU-commissaris van Intergenerationele rechtvaardigheid. Zijn opdracht is niet aan één directoraat-generaal verbonden maar overstijgt juist alle domeinen.
Hoe kan de UN Declaration on Future Generations vertaald worden naar beleid en praktijk? Dat was de centrale vraag tijdens de inspirerende rondetafeldiscussie die Amsterdam UMC tijdens de ToekomstTiendaagse organiseerde voor (internationale) wetenschappers, politici, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties (19 juni 2025). Lees hier de samenvatting van deze bijeenkomst.
Amsterdam UMC heeft als eerste organisatie in Nederland een Commissaris voor Toekomstige Generaties aangesteld: Tessa Roseboom. Bij de Summit of the Future van de Verenigde Naties in New York (2024), waar de UN Declaration for Future Generations werd getekend, deelde zij haar visie op die opdracht:
“Als we willen zorgen voor gezonde toekomstige generaties, dan moeten we nu zorgen voor een gezonde omgeving waarin die toekomstige generaties kunnen opgroeien. Dat betekent veel meer inzetten op preventie en ervoor zorgen dat mensen een eerlijke kans krijgen om in een gezonde en veilige omgeving op te groeien. Investeren in menselijk potentieel vanaf het allerprilste begin is vanuit humanitair en economisch perspectief de slimste investering die we kunnen doen.”
Hoe draagt Amsterdam UMC hieraan bij?
’Dit is de allereerste keer dat zo veel landen op het hoogste politieke niveau zich ertoe verbinden om de belangen van toekomstige generaties mee te wegen in hun beleid en besluitvorming.’